ตัวคุ่นคือตัวอะไร? ทำความรู้จักแมลงตัวจิ๋วแต่พิษสงร้ายกาจที่สายเที่ยวป่าต้องระวัง

หากคุณเคยไปเที่ยวป่าหรือขึ้นดอย แล้วกลับมาพร้อมตุ่มแดงคันคะเยอที่รักษายากกว่ายุงกัด หลายคนอาจจะสงสัยว่าเจ้าแมลงตัวนั้นคืออะไร คำตอบส่วนใหญ่ที่มักจะได้รับคือ “ตัวคุ่น” แมลงขนาดเล็กที่ดูเหมือนไม่มีอะไร แต่สร้างความรำคาญใจให้เราได้มากกว่าที่คิด

ลักษณะทางกายภาพของตัวคุ่นและถิ่นที่อยู่อาศัย

ตัวคุ่น (Sandfly หรือ Black Fly) คือแมลงขนาดเล็กที่มีรูปร่างคล้ายแมลงหวี่ แต่มีลักษณะเด่นคือลำตัวป้อม ปีกกว้าง และมักจะมีสีดำหรือเทาเข้ม โดยตัวเมียจะเป็นฝ่ายที่กัดคนเพื่อกินเลือดไปใช้ในการวางไข่ เช่นเดียวกับยุง

วิธีสังเกตลักษณะเด่นของตัวคุ่น ตัวคุ่นมักจะมีความยาวเพียง 2-5 มิลลิเมตรเท่านั้น ทำให้เรามองเห็นได้ยากมากเมื่อมันบินมาเกาะตามผิวหนัง นอกจากนี้พวกมันมักจะบินเงียบๆ ไม่มีเสียงหึ่งๆ เหมือนยุง ทำให้เรามักจะรู้ตัวอีกทีก็ตอนที่โดนกัดไปเรียบร้อยแล้ว

แหล่งสะสมตัวคุ่นที่สายแคมป์ปิ้งต้องเช็ก แมลงชนิดนี้ชอบอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีความชื้นสูง ใกล้แหล่งน้ำไหลที่สะอาด เช่น น้ำตก ลำธาร หรือป่าดิบชื้น โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือของไทยในช่วงฤดูหนาวและฤดูฝนจะเป็นช่วงที่ตัวคุ่นชุกชุมมากที่สุด

ทำไมโดนตัวคุ่นกัดแล้วถึงคันและเป็นตุ่มแดงนานกว่าปกติ?

สาเหตุที่แผลจากตัวคุ่นกัดนั้นคันและหายช้า เป็นเพราะในน้ำลายของตัวคุ่นมีสารที่ยับยั้งการแข็งตัวของเลือดและสารที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาแพ้ เมื่อมันใช้ปากเจาะผิวหนังเราเพื่อกินเลือด ร่างกายจะตอบสนองด้วยการสร้างตุ่มนูนแดง ซึ่งบางคนอาจมีอาการอักเสบจนกลายเป็นตุ่มหนองหรือทิ้งรอยดำไว้นานหลายเดือน